و علامت و دليل از آيات آفاقيّه را كه از تدبّر كامل در آنها حاصل مىشود علم اليقين بر آنكه صانع قادرى فوق عالم است كه تدبير و تصرّف در اين عالم به يد قدرت و اختيار اوست . اوّل از « آيات عشره » « 50 » : سماوات و افلاك متحرّكهء دايره است و دليل بر وجود صانع در آنها حركت است ؛ زيرا كه مبرهن است هر حركت‌كننده را محرّكى لازم است كه خود حركت نكند ؛ چه هر حركت‌كننده متغيّر است از مكانى به مكانى و از حالى به حالى و از نقصى به كمالى و حركت و تغيّر كه بيرون آمدن است از قوّه به فعليّت و از نقص به كمال دليل است بر حدوث و امكان متحرّك ؛ پس افلاك دايره به سبب حركت و تغيّر و حدوث ، دليل‌اند بر وجود صانع خالقى كه تغيّر و حدوث را در آن راهى نيست . و حال آنكه بعضى از اجزاء فلك كه مواضع كواكب است منوّر و مستضىء به نظر مىآيد دليل است بر آنكه اين نور و ضياء نه به اقتضاى طبايع فلكى است ؛ زيرا كه اگر به اقتضاى طبيعت بود بايست تمام اجزاء فلك ، مضىء باشد پس معلوم است به حكمت بالغهء حكيمى است خبير كه بنا بر مصالح عباد و اناره « 51 » و روشن كردن اين عالم ظلمانى ، اجرام كواكب را منوّر و مضىء آفريد . و در سماوات ، آيات چند است از

--> - آمدند تا به مردم از راه تجارت ) سود رسانند و آنچه از بارانها كه از آسمان فروبارد تا زمين مرده را دگربار زندگى بخشد و اين‌همه جنبندگان كه در زمين پراكنده‌اند و دگرگونيهائى كه ( تند بادها ) بوجود مىآورند و اين ابرها كه بفرمان حقّ ميانهء آسمان و زمين پديدار مىگردد ( همه و همه ) نشانه‌هائى براى خردمندان ( در خداشناسى ) است : سورهء 2 آيهء 164 ( 50 ) - نشانه‌هاى دهگانه : چون « حضرت راز » بتفصيل يك يك آيات دهگانه را شرح فرموده و از يك تا ده را به زبان علمى يعنى عربى بيان داشته لذا براى سهولت فهم كسانى كه با عربى آشنائى ندارند با عرض معذرت از اهل فضل و ادب ، لغت بلغت با ترجمه آن ذيلا آورده مىشود : ثانى : دوم ، ثالث : سوم ، رابع : چهارم ، خامس : پنجم ، سادس : ششم ، سابع : هفتم ، ثامن : هشتم ، تاسع : نهم ، عاشر : دهم . ( 51 ) - روشن كردن